استخوان یک بافت زنده با ساختار پیچیده می باشد. یکی از اصطلاحاتی که امروزه بسیار با آن مواجه می شویم، پوکی استخوان یا استئوپروز است. پوکی استخوان یک بیماری خاموش، پیش رونده و در عین حال پرخطری است که می تواند به این بافت آسیب بزند. پوکی استخوان یک بیماری نسبتا شایع محسوب می شود، که حتی می تواند افراد نه چندان مسن را درگیر کند.

در این بیماری تراکم استخوان کاهش می یابد، در نتیجه استحکام و قدرت آن نیز کم می شود و بافت استخوانی آسیب پذیرتر می شود. همانطور که گفتیم، پوکی استخوان یک بیماری تدریجی است و در ابتدا علامت و نشانه خاصی ندارد؛ معمولا زمانی که شکستگی رخ می دهد، علائم آن بروز می یابد. استئوپروز می تواند در هرکدام از استخوان های بدن رخ دهد، ولی شکستگی حاصل از آن، معمولا در استخوان های ستون فقرات، لگن و ران مشاهده می شود. در ادامه این مقاله به بررسی کامل تر پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان می پردازیم.

پوکی استخوان به چه علتی ایجاد می شود؟

یک سری از دلایل می توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند؛ برخی از آن ها شامل موارد زیر می شوند:

• بالا رفتن سن
• عوامل ژنتیکی
• استعمال دخانیات
• مصرف نوشیدنی های الکلی
• نداشتن تحرک بدنی به صورت مناسب و کافی
• کمبود مواد معدنی از جمله کلسیم، پروتئین و ویتامین دی
• برخی از بیماری ها مثل پرکاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ، دیابت و ...
• مصرف برخی داروها برای طولانی مدت مانند کورتن، لووتیروکسین، فورزماید، هپارین، فنیتوئین و...

پوکی استخوان چگونه تشخیص داده می شود؟

در ابتدا پزشک تاریخچه پزشکی بیمار را به صورت دقیق بررسی می کند تا بتواند تشخیص دهد که آیا بیمار به پوکی استخوان مبتلا شده است؛ یا در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارد.سپس یک سری سوال از بیمار در مورد سبک زندگی وی و سایر عارضه هایی که ممکن است داشته باشد، پرسیده می شود. پزشک از بیمار می پرسد که آیا سابقه ابتلا به پوکی استخوان در خانواده اش وجود دارد یا خیر؟ آیا قبلا دچار شکستگی استخوان شده است؟آزمایش خون به سنجش میزان کلسیم، فسفر، ویتامین D، تستسترون و عملکرد تیروئید و کلیه ها کمک می کند.

ممکن است پزشک به کمک یک تست تخصصی به نام آزمایش تراکم مواد معدنی، تراکم هرکدام از استخوان های بدن را بررسی کند. این آزمایش کمک می کند تا پیش از شکستگی استخوان و بروز علائم، پوکی استخوان تشخیص، و شکستگی های بعدی پیش بینی شود. تکرار این آزمایش به صورت سالانه یا با فاصله زمانی بیش تر، نرخ از دست رفتن استخوان را تعیین می کند.

چگونه می توان از پوکی استخوان پیشگیری کرد؟

برای این بیماری درمان قطعی وجود ندارد و درصورتی که استخوان پوک شود، معمولا نمی توان توده استخوانی را به حالت اولیه خود برگرداند. مصرف داروها فقط سبب کند شدن یا توقف فرایند پوک شدن استخوان می شود. در نتیجه بهترین راه، پیشگیری از دچار شدن به پوکی استخوان است. پیشگیری در زنان بسیار اهمیت دارد. می توان با انجام حرکات ورزشی و داشتن رژیم غذایی سرشار از کلسیم و ویتامین دی، استحکام استخوان ها را افزایش داد و از ابتلا به این بیماری پیشگیری کرد.

فعالیت فیزیکی در زمان های کودکی، نوجوانی و جوانی سبب بالا رفتن جرم استخوان می شود و در کاهش خطر ابتلا به این بیماری در بزرگسالی و پیری، بسیار موثر است. یک برنامه ورزشی منظم، علاوه بر حفظ استحکام استخوان، سبب افزایش تراکم توده استخوانی به میزان 1 تا 2 درصد می شود.

چایی، ترشیجات، آب یخ، فست فودها، میوه های ترش وکال، قهوه، کاکائو، نوشابه های گازدار، مصرف بیش از حد نمک و غذاهای شور، رژیم غذایی غنی از گوشت و پروتئین و الکل، برای استخوان ها مضر می باشند و باید از مصرف آن ها پیشگیری کرد؛ زیرا سبب تضعیف استخوان ها می شوند.

پوکی استخوان چگونه درمان می شود؟

درمان پوکی استخوان با هدف حفظ تراکم استخوان، کاهش روند تحلیل استخوان ها و جلوگیری از شکستگی انجام می شود. این بیماری معمولاً نیازمند یک برنامه درمانی ترکیبی است و انتخاب روش مناسب به عواملی مانند سن، میزان کاهش تراکم استخوان، خطر شکستگی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

مهم ترین روش های درمان پوکی استخوان شامل موارد زیر است:

اصلاح سبک زندگی و تغذیه

تغذیه مناسب نقش مهمی در حفظ سلامت استخوان ها دارد. مصرف مواد غذایی سرشار از کلسیم، دریافت کافی ویتامین D، قرار گرفتن مناسب در معرض نور خورشید و داشتن فعالیت بدنی منظم می تواند به تقویت استخوان ها کمک کند.

ورزش های تحمل کننده وزن و تمرینات مقاومتی مانند پیاده روی، بالا رفتن از پله ها، اسکوات، تمرین با دمبل، استفاده از کش های ورزشی و تمرینات قدرتی تحت نظر متخصص، می توانند به حفظ قدرت عضلات و کاهش خطر زمین خوردن کمک کنند.

دارودرمانی

در برخی بیماران، پزشک برای کاهش سرعت تحلیل استخوان و افزایش استحکام آن ها دارو تجویز می کند. از جمله داروهای مورد استفاده در درمان پوکی استخوان می توان به بیس فسفونات ها، داروهای مرتبط با مسیر هورمونی، دنوزوماب و داروهای استخوان ساز مانند تری پاراتاید و روموزوزوماب اشاره کرد.

درمان های مکمل مانند مگنت تراپی

مگنت تراپی برای پوکی استخوان یکی از روش های غیرتهاجمی در طب فیزیکی و توانبخشی است که می تواند در کنار درمان های اصلی به کاهش درد، بهبود عملکرد حرکتی و حمایت از فرآیند بازسازی استخوان کمک کند. این روش جایگزین دارودرمانی نیست، اما در صورت مناسب بودن شرایط بیمار می تواند بخشی از برنامه درمانی جامع پوکی استخوان باشد.

برای انتخاب بهترین روش درمان، بررسی دقیق وضعیت استخوان ها و شرایط بیمار توسط متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ضروری است.

نسخه اصلی مطلب راه های درمان پوکی استخوان | علت و روش تشخیص از پوکی استخوان را در سایت دکتر سلمان فلاح بخوانید.

---